Trzustka jest organem biorącym udział w trawieniu oraz produkującym hormony, takie jak glukagon czy insulina, które uczestniczą w metabolizmie węglowodanów. Wytwarza również enzymy składające się na sok trzustkowy – lipazę i amylazę. Do najczęstszych chorób dotykających ten gruczoł zalicza się zapalenie trzustki. Towarzyszą mu przede wszystkim silny ból oraz inne symptomy.
Jakie są objawy zapalenia trzustki, skąd mogą wynikać i jak wygląda leczenie? Na najczęstsze pytania naszych pacjentów odpowiadamy w poniższym artykule.
Zapalenie trzustki - jakie są rodzaje?
Zapalenie trzustki to stan, który może przebiegać w różny sposób, od nagłego, intensywnego procesu zapalnego po stopniowe i postępujące uszkodzenie narządu. W zależności od czasu trwania, przyczyn oraz charakteru zmian wyróżnia się przede wszystkim ostre i przewlekłe zapalenie trzustki. Każda z tych postaci wymaga innego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.
Do najważniejszych rodzajów zapalenia trzustki zalicza się:
- Ostre zapalenie trzustki (OZT) – pojawia się nagle i zwykle wiąże się z bardzo silnym bólem w górnej części brzucha, często promieniującym do pleców. W zależności od stopnia nasilenia może przebiegać łagodnie lub prowadzić do poważnych powikłań, dlatego wymaga szybkiej diagnostyki i odpowiedniego leczenia.
- Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) – rozwija się stopniowo i powoduje postępujące, nieodwracalne uszkodzenie gruczołu. Nawracający ból brzucha, zaburzenia trawienia, utrata masy ciała czy problemy z utrzymaniem prawidłowego poziomu glukozy mogą pojawiać się wraz z rozwojem choroby.
- Autoimmunologiczne zapalenie trzustki – rzadka postać zapalenia, w której układ odpornościowy atakuje tkanki trzustki. Może przypominać inne choroby tego narządu, dlatego istotne jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki. W przeciwieństwie do wielu innych postaci przewlekłego zapalenia może dobrze reagować na leczenie przeciwzapalne.
- Nawracające ostre zapalenie trzustki – określenie stosowane w przypadku kolejnych epizodów ostrego stanu zapalnego. Powtarzające się incydenty mogą z czasem prowadzić do trwałego uszkodzenia trzustki i rozwoju jej przewlekłego zapalenia.
Zapalenie trzustki - objawy
Stan zapalny trzustki może przyjąć dwie postacie – przewlekłego bądź ostrego zapalenia trzustki. Objawy zapalenia trzustki w formie ostrej są szczególnie charakterystyczne i niebezpieczne. Wśród nich wymienia się przede wszystkim silny ból brzucha w części środkowej i górnej, który nierzadko promieniuje do pleców. Pacjenci opisują go jako opasający, nagły i utrzymujący się wiele godzin, często oporny na leki przeciwbólowe.
Do objawów ostrego zapalenia trzustki zalicza się także gorączkę, nudności oraz wymioty, po których nie następuje ulga w objawach. Pacjenci mogą ponadto zaobserwować wzdęcie brzucha związane z zatrzymaniem stolca, krwawe, sine plamy wokół pępka bądź zaczerwienienie twarzy. Warto mieć na uwadze, że ostry stan zapalny trzustki wiąże się z groźnymi dla zdrowia i życia powikłaniami.
Objawy zapalenia trzustki w postaci przewlekłej wiąże się z bólem brzucha, jednak ma on charakter piekący i przeszywający oraz występuje niedługo po spożyciu posiłku lub alkoholu. Okresy utrzymywania się dolegliwości stopniowo się wydłużają, co jest związane z postępem choroby. Wraz z jej rozwojem może dojść do rozwinięcia nieprawidłowej tolerancji glukozy, a nawet cukrzycy. Chorzy zauważają również spadek wagi, biegunki, swędzenie skóry oraz jej zażółcenie.
Zapalenie trzustki - przyczyny
W przypadku ostrego zapalenia trzustki przyczyny wystąpienia choroby to najczęściej nadużywanie alkoholu. W wielu przypadkach są nimi także dolegliwości dotyczące dróg żółciowych.
Oprócz tego do rozwoju stanu zapalnego trzustki przyczyniać się mogą również hiperlipidemie, mutacje niektórych genów, wady anatomiczne, nadczynność przytarczyc czy niektóre wirusy i pasożyty. Warto również mieć na względzie, że ostre zapalenie trzustki niekiedy bywa spowodowane operacjami przeprowadzanymi w jamie brzusznej, a także stanowić powikłanie badania endoskopowego.
Przyczyny objawów zapalenia trzustki w postaci przewlekłej również obejmują nadużywanie alkoholu czy wady wrodzone. Do rozwoju choroby może również dojść wskutek uszkodzeń narządu spowodowanych nawracającymi dolegliwościami w ostrej postaci.
Zapalenie trzustki - leczenie
Wśród obaw naszych pacjentów najczęściej słyszymy pytanie o to, czy ostre zapalenie trzustki jest wyleczalne. W większości przypadków choroba ma łagodny przebieg i nie wiąże się z trwałymi powikłaniami. Jednak zawsze wymaga hospitalizacji, która powinno zostać wdrożona najszybciej, jak to możliwe.
Leczenie trzustki w zapaleniu przewlekłym skupia się natomiast na poprawie jakości życia pacjenta i zmniejszeniu dolegliwości. Jednak nie prowadzi do zaniku choroby ze względu na zbyt daleko idące zniszczenia w obrębie gruczołu – wyjątki stanowią przypadki o podłożu autoimmunologicznym.
Jak leczyć zapalenie trzustki? - Czy jest wyleczalna?
W przypadku ostrego stanu zapalnego chory przebywa na krótkotrwałej głodówce i jest dożylnie nawadniany – tą też drogą podawane są środki przeciwbólowe. Stosuje się również antybiotyki, a w niektórych przypadkach zachodzi konieczność również wykonania zabiegów chirurgicznych lub endoskopowych. Dopiero po kilku dniach możliwe jest wznowienie żywienia dojelitowego.
Leczenie trzustki w przypadku zapalenia przewlekłego polega na zmianie diety, w tym rezygnacji z alkoholu i papierosów, a także przyjmowaniu leków przeciwbólowych oraz preparatów enzymatycznych.
W naszym Specjalistycznym Centrum Medycznym Omega pacjentami zajmują się specjaliści, którzy doskonale wiedzą, jak leczyć trzustkę, aby wdrożone postępowanie przyniosło możliwie jak najlepsze efekty. Serdecznie zapraszamy do kontaktu w celu umówienia wizyty w dogodnym dla Państwa terminie!